“Barbariçañ̃̃ siyeh atlasdan olaldan cânâ
Gemici neftilerin 'âşık-i zâr itdüñ̃̃ sen”

Kaside, Âgehî (? – 1577)

(J. Brindesi, Üç Çifte Kayık)

Konu, “Hanım İğnesi” de tabir edilen 19. yüzyıl İstanbul özel tenezzüh kayığının replikasının oluşturulmasıdır.

Hedefimiz, orijinalin zerafet, letafet, hafiflik gibi bizce mühim özelliklerinden ödün vermeden modern malzemeler desteği ile bakım tutumu nisbeten kolay bir klasik ve modern sentez oluşturmaktır.

Oyma ve süslemeler yerel olarak çözümlenebilir [i] .

Konstrüksiyon detayları

Klasik armuz kaplama yerine çıta yapımı (strip planking) metodu önerilmektedir. Bu şekilde klasik ahşap yapımın zerafeti modern malzemelerin sunduğu bakım kolaylığı ile bağdaştırılacaktır.

Kullanılacak malzeme larix çamı [ii] , meşe, dişbudak, marin kontraplak [iii] , Lloyd sertifikalı epoksi reçine olarak düşünülmüştür. Tüm ağaçlar gerekli kuruluk derecesinde ve kalitede özenle seçilecektir. Bağlantı elemanları ve hardware bakır, bronz, formlanmış epoksi ve işin stilini zedelemeyecek şekilde ANSI316 krom nikel çeliği olarak düşünülmüştür. Kesinlikle alüminyum, sarı, galvaniz demir gibi malzemeler kullanılmayacaktır. Dış kaplama epoksi uyumlu cam elyafı ile yapılacaktır. Vernik olarak Stoppani, International Original gibi çok iyi kalite vernik, boya olarak Jotun Hardtop, AwlGrip gibi çift komponentli poliüretan esaslı boyalar düşünülmüştür. Özetleyecek olursak, emeğin değerine gölge düşürmeyecek malzemeler seçilecektir.

Noktasal darbelere karşı korunma ve ağaç teknenin bakımının kolaylaşması açısından teknenin dışına iki kat epoksi/ cam elyafı ile korunması öngörülmektedir. Bu katman, gerekli tesviyeden sonra poliüretan boya sistemi ile kaplanacak ve teknenin stilini zedelemeyecektir.

Gözükmekte olan eğriler basma tiriz meşe veya dişbudak olacaktır. Bu eğriler çıta kaplamaya bakır perçinlerle bağlanacak ve 12’ dingimizden de bildiğiniz çok zarif bir görünüm elde edilecektir [iv] . Kaplama iç cidarının, eğrilerin ve diğer iç elemanların sırf verniklenmesi öngörülmüştür. Gözükmeyen eğrilerde değişik bazı düşüncelerimizi, batmazlık/ sephiye tankları bağlamında sizinle görüşmek isteriz. Gözüken eğimli elemanlar (praçollar, döşekler, göğüs tahtası vb.) lamine edilebilecektir.

Yusuf Civelekoglu

Şekiller

Şekil 1 “Hanım İğnesi” 1/25 Maket görünümü. Çalışma Dr. Cem Hızlan. Koleksiyon: Emre Kunt

Şekil 2 Maket baş detayı

Şekil 3 Maket kıç detayı

Şekil 4 Endaze çalışması bir diğer görünüm

Şekil 5 Endaze çalışması çeşitli görünümler

[i]

Bodrum’da tarafıma hediye olarak verilmiş ağaç oyma örneği. Örnek maundandır. İstenilen deseni özellikle ıhlamur ve benzeri ağaçlardan oluşturacak usta oymacılar halen Bodrum’da çalışmaktadırlar.

[ii] (larix decidua) Diri odun 1-3 cm genişlikte ve sarımsı renkte,öz odun kırmızımsı kahverengi, sonralan koyulaşarak koyu kırmızımsı kahverengine dönüşür. Tekstür ince ve yeknasaktır, lifler düzgün budaklı ve çok dekoratiftir.

Oldukça hızlı kurutulabilir. Fırında kurutulması iyi bir şekilde yapılabilmektedir. İğne yapraklı ağaçlar içinde en sert ve esnek olanıdır. Bu nedenle, dayanıklılık ve yüksek direnç özellikleri arzu edilen yerlerde geniş çapta kullanılmaktadır. Gemi yapımında kullanılır.

larix decidua

[iii] Fenol tutkallı, iç katmanlar dahil tropik ağaçtan mamul, kaynatma testinden geçmiş kalitede ürün.

[iv]

Çıta kaplamanın (strip planking) bazı detayları. Kenar çivileri (edge nails) epoksi çivi olarak da düşünülebilir. Ebatlar farklı bir tekne içindir. “Hanım İğnesi”nde ebatlar daha narin olacaktır.(Grafik Y. Civelekoglu)

Barbariça: Barbareska, bozzo alla barbareska, barbarişka bağı (rolling hitch), barbarişka tutmak. Bağlanmak üzere bulunan bir halatın kaçmaması için üzerine ince bir halatla mezavolta alınıp gemi tarafına dolaştırılarak oluşturulan bosadır.