Yöresel Kültür

 

 

 

 

 

 

 

YachtWORKS
Haber Listesi
e-postanız
Üye Ol
Üyeliği Kaldır

Babürname [1] 'den (935 [2] yılının olayları)

Aşağıda, Babür Han'ın, o sırada Kabil'de bulunan yirmi yaşındaki oğlu Hümayun Han'a bir mektubundan alıntı. Çağatay Türkçesi ile kendi eliyle Hindistan'ın Agra kentinde yazdı. Mektubu, Cuma, Rabi'ı ayının ondördünde (27 Kasım 1528) oğlunun hizmetkarı Buyan Şah'a teslim etti.

Aşağıdaki metinde Babür Han, sıkıntılarını oğluna, sevecenlik sınırları dahilinde soğukkanlı, sabırlı ve nesnel üslupla aktarmaktadır. Mektup, kış başında Hindikuş’dan geçirilip Kabil’e ulaşacaktır.

Konuyu bu denli güncel, basit, zamanı geçmeyecek uslupla ifade edebilen şair imparator, adeta günümüz Türkiye’sine “çözümlerin kendi içinde mevcuttur” mesajını vermektedir.

Resim: Babür ve Hümayun Divanda (Detail), Şahcihan Albümü, Hindistan, Moğol Dönemi, 1650 cıvarı.

 (...)

 

Yana men degen dek bu hattlarınnı bitip sen ve okumay sen,

Dileklerim doğrultusunda mektuplar yazıyorsun, ama yazdıktan sonra bunları bir kez daha okumuyorsun.

ne üçün kim eger okur hayal kılsan edi, okuy almas edin.

Zira, okumayı düşünse idin, okunamaz olduklarını görecek idin.

Okuy almagandın son elbette tagyir berür edin.

Ve okuduktan sonra elbette düzeltecek idin.

Hattınnı hud teşviş bile okusa boladur, veli [a]sru muglak tur.

Yazıların, zorlukla okunduklaranın yanısıra bilmece gibi kalıyorlar.

Nesr mu'amma heç kişi körgen emes.

Nesrin, bilmece olacak şekilde tasarlandığı hiç görülmüş müdür?

İmlan yaman emes, egerçi hayli rast emes.

imlan fena değil, ama tam doğru da değil.

İltifat'nı ta bile bitip sen. Kulınc'nı ya bile bitip sen.

İltifat’ı ta ile yazmışsın; kulunç'u da ya ile yazmışsın.

Hattınnı hud her tawr kılıp okusa boladur,

El yazın bir şekilde çözülebiliniyor,

veli bu muglak elfazındın maksud tamam mefhum bolmaydur,

ama bütün bu senin bilmece gibi sözcüklerinle tamamen anlam da verilemiyor.

galiba hatt bitirde kahillıkın hem oşbu cihettindür. Tekellüf kılay dep sen. Ol cihetten muglak boladur.

Mektup yazmaktaki zorlanmalarını galiba, fazla gösterişli yazmaya çalışmana bağlamak gerekiyor.

Mundın narı betekellüf u revvsen u pak elfaz bile biti.

Bundan sonra basit, açık ve sade üslupla yaz.

Hem sana teşviş azrak bolur ve hem okugucıga.

Bu, hem senin ve hem de okurunun zahmetlerini azaltacaktır.

 (...)

 

[1] Wheeler M. Thackston, The Baburnama, Memoirs of Babur, Prince and Emperor, Oxford University Press, 1996, New York

[2] 1528/1529

[3] Zahirüddin Muhammed Babür Padişah Gazi (1483 - 1530), Fergane doğumlu, Timuri, Hindistan İmparatoru.

[4] Babür Han, Babürname'sini kendisi kaleme aldı. Oğlu Hümayun Han'ın "Hümayunname"sini ise Han'ın vefatından sonra kızkardeşi Gülbeden Sultan yazdı. Bu, hayli entelektüel hatırat da ayrı bir konu.

son güncelleme: 30.08.2004
Ana Sayfa  
yachtWORKS-bodrum, Her Hakkı Saklıdır, Copyright 2002, 2003
t 103