Demir
ve çeliğin paslanmaya karşı korunmasında en akılcı ve kesin
çözüm, malzemenin sıcak daldırma yöntemi ile galvaniz kaplanmasıdır.
Demir ve çelik malzemeler bulundukları atmosferik ortamdan
etkilenerek zaman içinde fiziksel, kimyasal, elektriksel ve
diğer özelliklerini kaybederek korozyona uğrarlar. Bu değişikliğe,
“metalin paslanması” da denmektir. Paslanma sadece görüntü
bozukluğu olmayıp aynı zamanda metali aşındıran bir kimyasal
reaksiyondur. Ayrıca pas, kaynaklandığı metalden takriben
30 kat büyük bir hacim oluşturduğundan, paslananan metalin
çevresindeki elemanları da patlatmaya eğilimlidir. Metali,
paslanmayı oluşturan dış etkenlerden uzak tutabilmek amacı
ilen metal yüzeylere koruyucu yöntemler uygulanır. Bu koruyucu
yöntemlerden bazıları boya, plastik, nikel, krom, bakır ve
çinko kaplamadır. Ancak; bütün bu kaplama yöntemleri arasında
çinko kaplama en güvenli ve uzun ömürlü olanıdır. Çinko kaplama
(galvaniz) yöntemi ile muamelenin diğer yöntemlere nazaran
avantajları şöyle sayılabilir:
-
Kalın ve nüfusiyeti yüksek ve homojen bir yüzey filmi
oluşturur, diğer yöntemlerle ulaşılamayan kritik noktalar
(iç hacimler, keskin köşeler, kesim yerleri, delik yüzeyleri,
boşluklar) vs. korunmuş olur.
-
Diğer yöntemler, ufak zedelenmelere karşı çok hassastır
ve genelde korozyon bu zedelenmelerde başgösterir. Oysa
galvaniz kaplama çiziklere karşı dirençlidir ve hatta
kendi kendini onarma özelliğine sahiptir. Buna “self
healing effect” ve “katodik koruma” denir. Aynı nedenlerle,
sıcak daldırma galvanizle kaplanmış yüzeyler, darbelere
karşı da görece korunmalıdır.
-
Kaplanan malzeme ile çinko metalurjik bir bağ oluşturur
ve malzeme yüzeyinde meydana gelen alaşım tabakaları
dış etkilere karşı dayanıklı bir kaplama sağlar.
-
Galvaniz, yüzey kaplama yöntemleri arasında en uzun
ömürlü olanıdır ve hiçbir bakım gerektirmez.
-
Belli bir estetik cazibesi vardır. İlk başları parlak
ve iki boyutlu kristalin bir görünüşe sahip olan kaplama
yüzeyi, zamanla matlaşarak homojen mat gri renkte bir
yüzeye dönüşür.
-
Ekonomik bir yöntemdir.
Ancak,
sıcak daldırma galvanizin dezavantajları da vardır:
-
Sıcak
daldırma galvaniz yöntemi ile kaplanmış metallerin onarılması
ve tamiri mümkün değildir, parçanın tadilat/ onarımdan
sonra bir tüm olarak tekrar galvanizlenmesi gerekir.
-
Parçaların teker teker galvanizlenmesi gerekir, yani
montajdan sonra galvaniz, sağlıklı bir yöntem değildir,
parçaların galvanizlenmesi için önce sökülmeleri, işlemden
sonra da takılmaları gerekir.
-
Küçük açıklıkları olan tanklar gibi bazı geometriler
sıcak daldırma galvanize müsait değildir, imalatçının,
yapının imalat sonrası sıcak daldırma galvaniz yöntemiyle
korunacağını bilmesi gerekir.
-
Sıcak daldırma galvaniz teşkilatı pahalı ve yaygın olmayan
bir teşkilattır, yöntemin lojistiği sorun yaratabilir.
Teknelerde,
çapalar, zincirler ve bazı tanklar sıcak daldırma galvaniz
ile kaplanır. Özellikle klasik teknelerde, çarmık ayakları,
kurtağızları, bumba ve kapela fitingleri ve diğer bir dizi
aksam sıcak daldırma galvaniz ile korunurlar.
YachtWORKS, TS-914, DIN 50976 standartlarına uygun şekilde
bu kaplama metodunu uygulamakta ve tavsiye etmketedir. Demir
esaslı kaynaklı ve şekillendirilerek son şeklini almış malzeme,
erimiş haldeki çinko banyosuna daldırılarak yüzeyinde çinko-demir
alaşımından korozyona karşı koruyucu bir kaplama ekle edilir. |
