Turgut Reis'in Cerbe Olayı

“Turgut, Barbaros’tan üstündü. Akdeniz’in canlı bir haritasıydı ve bilimi atılganlıkla birleştirmişti. Bilmediği bir tek bük, geçmediği bir tek boğaz yoktu. Çok tehlikeli durumlardan herkesten üstün metodlarla kaçmasını bildi. Etrafındakiler umutsuzluğa düştüğünde dahiyane yollar ve imkanlar yarattı. Eşsiz bir kılavuzdu, deniz harbinde Sövalye Romaj haricinde eşi yoktu. Beşinci Şarl ve İkinci Filip’in en iyi paşaları ile yarışacak kadar kara harbini bilirdi. Esaretin zorluklarını tatmıştı ve kendi esirlerine insanca davrandı. Her yönden emsalsiz bir kişilikti. Kral lakabına ondan daha layık kimse yoktu.”

Fransız Amirali Jurien de la Graviere (1812 - 1892), alıntı  "Malta 1565, by Tim Pickles"

Turgut Bey levend kaptanı iken yedi-sekiz parça gemisiyle Cerbe Adasında ve Kantara Limanında yatup gemilerini yağlarken kâfir kapudanlarından Cağala [Sülalesi sonradan devşirilerek bugünkü Cağaloğlu semtine ismini veren Visconte di Cigala] ve Venedik Kapudanı yüz  elli parça gemiyle gelüp o limanın boğazını alarak bunu kuşattılar.

Hattâ Ceneviz'e mektuplar yazup "evimize barkımıza ateşler salup yıkan levend kapudanı Turgud'u gemileriyle tutarak aldık" deye haber gönderdiler.

Ve nice beyzadeler "gemi donatup varalım, seyredelim" deye Cerbe'ye doğruldular.

Turgut Kapudân da hakka tevekkül edüp Allanın hikmeti o yörede bir ırmak vardı ki ayağı denize akar, o ırmak üzerinden bir sandal yürüyebilir. Hemen levent ve forsa koyup limandan o ırmağa, yol kestirmeğe dürişti. İki mil kadar yeri kesüp o sudan gemilerini denize geçirdi. Kıyıda bir kurulmuş çadır alıkoydu. Kâfirler gördükçe Turgut içindedir derlerdi. Kapudan o sudan denize altmış mil yerde bir limana girdi, gemilerin kalanını da yağladı, ve denize çıktı. Yolunda o seyre gelen beyzadelere sataşup aldı.

Bundan sonra kâfirler "elbette Turgut büyü bilür, kuru yerde gemiler yürütür" deye şaşup kaldılar.

[Katip Çelebi, Tuhfetül Kibar fi Efsaril Bihar, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul 1980, Yayına hazırlayan Orhan Şaik Gökyay]